Mısır’ın madencilik sektörü, ülkenin zengin mineral kaynaklarına rağmen büyük ölçüde değerlendirilmeden kalmıştır. Fotoğraf: Getty Images.
Mısır yönetimi, yıllardır büyük ölçüde atıl durumda kalan madencilik sektörünü canlandırmak amacıyla ülkenin yer altı kaynaklarını yeniden haritalandırmaya hazırlanıyor. Ancak Kahire’nin bu süreçte yabancı şirketlerle kurduğu yakın iş birliği, ülkenin stratejik madenlerinin geleceğine ilişkin yeni tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Kahire yönetimi, gelişmiş jeofizik teknolojilerle donatılmış özel uçaklar kullanılarak havadan maden arama çalışmaları yürütülmesi için İspanyol şirketi X-Calibur ile anlaşma imzaladığını açıkladı. Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Kerim Bedavi, bunun Mısır’ın son kırk yılı aşkın süredir gerçekleştirdiği ilk kapsamlı havadan madencilik araştırması olduğunu söyledi.
Hükümet, elde edilecek verilerin yatırım fırsatlarının belirlenmesine yardımcı olacağını ve madencilik faaliyetlerindeki maliyet ile riskleri azaltacağını savunuyor. Ancak açıklamalarda dikkat çeken nokta, çalışmaların büyük ölçüde uluslararası yatırımcıların önünü açacak şekilde kurgulanması oldu. Zira jeolojik haritalama çalışmaları, madencilik şirketlerinin herhangi bir bölgeye yatırım yapmadan önce talep ettiği en kritik veri setlerini oluşturuyor.
Araştırmaların Doğu Çölü, Batı Çölü, Sina Yarımadası ile Yeni Vadi vilayetindeki Bahariye Vahası ve Ebu Tartur bölgeleri dâhil altı farklı sahada yürütülmesi planlanıyor. Bu bölgeler, Mısır’ın henüz tam anlamıyla değerlendirilmemiş önemli yer altı kaynaklarına ev sahipliği yapıyor.
Uzun yıllardır güncellenmeyen veri altyapısı nedeniyle Mısır’ın zengin maden rezervleri ekonomik değere dönüştürülemedi. Hükümet şimdi modern araştırma programlarıyla çölün geniş alanlarını yeniden küresel madencilik şirketlerinin radarına sokmayı hedefliyor. Kahire yönetimi, madencilik sektörünün milli gelir içindeki payını mevcut yaklaşık yüzde 1 seviyesinden yüzde 6’ya çıkarmayı amaçlıyor.
Hedefte Lityum ve Nadir Mineraller Var
Bu girişim, dünya genelinde lityum ve diğer kritik minerallere yönelik rekabetin hızla arttığı bir dönemde geliyor. ABD-İran gerilimi ve Hürmüz Boğazı çevresindeki belirsizlikler, stratejik hammaddelere erişim konusunda yeni arayışları hızlandırmış durumda.
Mısır’ın Doğu Çölü uzun yıllardır altın, bakır ve çinko yataklarıyla bilinse de son dönemde asıl dikkat lityum, nadir toprak elementleri, nikel, kobalt ve grafit gibi yüksek teknolojili sanayiler için kritik öneme sahip minerallere çevrilmiş durumda.
Kahire yönetimi, ülkenin kayda değer bir lityum potansiyeline sahip olduğu varsayımıyla hareket ediyor. Bu kapsamda Bedavi, yılın başlarında küresel enerji teknolojileri şirketi SLP ile görüşerek lityumun araştırılması ve çıkarılmasına yönelik projeleri değerlendirmişti.
X-Calibur ile yapılan son anlaşma da gösteriyor ki Mısır yönetimi artık kritik mineralleri yalnızca ekonomik bir fırsat olarak değil, uzun vadeli stratejik bir kaynak alanı olarak görüyor. Ancak bu noktada akıllara başka bir soru geliyor: Ülkenin onlarca yıldır keşfedilmeyi bekleyen yer altı zenginlikleri Mısır’ın kalkınmasının mı hizmetine sunulacak, yoksa hazırlanan kapsamlı veri paketleri küresel madencilik devleri için yeni yatırım kataloglarına mı dönüşecek?
Son yıllarda ruhsatlandırma süreçlerinden gelir paylaşım modellerine kadar birçok alanda yapılan düzenlemeler de yabancı yatırımcıların önündeki engelleri azaltmayı hedefliyor. Hükümet bunu yatırım çekmek için gerekli bir adım olarak sunarken, eleştirmenler stratejik kaynakların kontrolü konusunda daha fazla şeffaflık çağrısında bulunuyor.
İspanyol şirketiyle imzalanan anlaşma aynı zamanda eylül ayında düzenlenecek Mısır Madencilik Forumu öncesinde geldi. Forumun ana teması, “Mısır ve Arap-Nübye Kalkanı’nın keşif potansiyelinin ortaya çıkarılması” olacak.
Kahire yönetimi bu süreci yeni bir ekonomik fırsat olarak pazarlıyor. Ancak Mısır kamuoyu açısından asıl mesele, çölün altında yatan kaynakların kim tarafından keşfedileceğinden çok, keşfedildikten sonra kimin yararına kullanılacağı sorusunda düğümleniyor.
